Volatiliteit is de mate waarin je portfolio op en neer beweegt, uitgedrukt als één jaarlijks percentage. Een portfolio op 8% volatiliteit schommelt rustig. Een op 40% schokt.
Het is de grondstof voor bijna alle andere risicomaatstaven. De Sharpe ratio deelt erdoor, de Sortino-ratio vervangt het door een eenzijdige variant, en tracking error past het toe op het verschil met je benchmark. Wie dit begrip snapt, snapt de rest een stuk sneller.
Hoe het wordt berekend
Je neemt de dagelijkse procentuele verandering van de waarde van je portfolio, berekent daarvan de standaarddeviatie, en schaalt die naar een jaar:
volatiliteit = standaarddeviatie van dagrendementen × √252
De 252 is het aantal handelsdagen in een jaar. Vermenigvuldigen met de wortel daarvan is de gebruikelijke manier om een dagcijfer om te rekenen naar een jaarcijfer. Het verklaart ook waarom een jaarvolatiliteit van 8% hoort bij dagelijkse bewegingen die veel kleiner zijn dan 8%.
Hoe je het leest
Hoger betekent een bredere spreiding van uitkomsten, in beide richtingen. Dat laatste wordt het vaakst vergeten: volatiliteit is symmetrisch. Een portfolio dat scherp omhoog springt, meet net zo volatiel als een dat even scherp daalt.
Er bestaat geen grens waarboven een cijfer "te hoog" is. Wat redelijk is, hangt volledig af van wat je aanhoudt. Een portfolio met kortlopende staatsobligaties en een met small-cap groeiaandelen liggen niet op dezelfde schaal, en één drempelwaarde over allebei zou nietszeggend zijn.
De vergelijking die wél werkt, is die met jezelf: hetzelfde cijfer over een even lange periode, vóór en ná een wijziging in wat je aanhoudt.
Waar het misgaat
Volatiliteit zegt niets over richting. Twee portfolio's kunnen een identieke volatiliteit hebben terwijl het ene verdubbelde en het andere halveerde. Het is een maat voor beweging, niet voor resultaat.
Een rustig cijfer is niet altijd een rustige positie. Geconcentreerde posities en weinig verhandelde beleggingen leveren doorgaans een kalmer ogend getal op dan terecht is, simpelweg omdat de koers niet bijwerkte op de dagen dat hij het hardst zou zijn bewogen. Vastgoed en niet-beursgenoteerde belangen zijn hier het duidelijkste voorbeeld van.
De meetperiode bepaalt de uitkomst. Hetzelfde portfolio over één jaar en over vijf jaar levert verschillende cijfers op. Een vergelijking tussen twee verschillende vensters is geen eerlijke vergelijking.
In de praktijk
In Gylder staat volatiliteit op het tabblad Performance van het beleggingsdashboard, in het raster met risicomaatstaven onder de grafiek. Verander je het datumbereik van de grafiek, dan herberekent elk cijfer in dat raster zich voor dat venster.
Gylder plakt er geen oordeel op. Er verschijnt geen label "hoog" of "laag" en er wordt niet vergeleken met een drempel, omdat elk getal dat wij zouden kiezen een mening zou zijn die als feit wordt gepresenteerd.
Eén technische kanttekening: ver terug in de historie bewaart Gylder je waardereeks wekelijks in plaats van dagelijks, om het dashboard snel te houden. Volatiliteit over een lange periode is daardoor een benadering, en een licht afgevlakte. Bruikbaar om je portfolio te lezen, niet bedoeld als meting op compliance-niveau.
Verwante begrippen
- Sharpe ratio: rendement per eenheid volatiliteit
- Diversificatie: hoe spreiding de beweging dempt
- Portfolio: hoe de opbouw je volatiliteit bepaalt
Wil je weten hoe volatiel je eigen portfolio is? Dat begint bij een compleet en actueel overzicht. Lees Je portfolio bijhouden zonder spreadsheet.