Lean FIRE en Fat FIRE: dezelfde som, een ander leven

Lean FIRE en Fat FIRE zijn geen verschillende strategieën. Het is dezelfde berekening met een andere waarde op één plek: je jaarlijkse uitgaven.

Toch pakt dat verschil in Nederland heel anders uit dan in de Verenigde Staten, en op een manier die zelden wordt uitgelegd. AOW en pensioen zijn vaste bedragen. Voor iemand met lage uitgaven dekken ze de helft van het probleem. Voor iemand met hoge uitgaven een fractie.

Wat is Lean FIRE?

Lean FIRE betekent dat je doelbedrag laag is omdat je uitgaven laag zijn. Grofweg: leven van €20.000 tot €30.000 per jaar.

Dat vraagt keuzes. Een kleinere of goedkopere woning, geen of één auto, weinig uit eten, vakanties die niet vliegen. Voor sommigen is dat een offer, voor anderen precies het leven dat ze willen, en dat onderscheid bepaalt of Lean FIRE houdbaar is of een tijdbom.

Wat is Fat FIRE?

Fat FIRE betekent dat je je huidige levensstijl volledig wilt aanhouden, of uitbreiden. Grofweg: €60.000 per jaar en hoger.

Geen bezuinigingen, wel een aanzienlijk hoger doelbedrag en een langere weg ernaartoe. Fat FIRE is vaker het eindpunt van een hoog inkomen dan van een hoge spaarquote.

Het spectrum, doorgerekend

Iemand die op zijn vijftigste wil stoppen, AOW krijgt op 67 en samen met zijn pensioen €30.000 per jaar aan uitkering tegemoetziet. De brug is zeventien jaar, gerekend met 4% reëel rendement.

Kijk naar de laatste kolom. Het voordeel dat een Nederlander heeft ten opzichte van de Amerikaanse vuistregel loopt van 51% bij lage uitgaven naar 15% bij hoge.

De constante: AOW en pensioen zijn altijd €385.030 waard

Kijk nu naar de kolom "verschil" in absolute euro's. Vanaf €30.000 uitgaven is die overal precies hetzelfde: €385.030.

Dat is geen toeval. De contante waarde van €30.000 per jaar aan uitkeringen, ingaand over zeventien jaar, is:

(€30.000 / 0,04) / 1,04¹⁷ = €385.030

Dat bedrag hangt niet af van wat jij uitgeeft. AOW en pensioen zijn vaste bedragen die niet meebewegen met je levensstijl. Ze zijn dus voor iedereen exact evenveel waard, in euro's.

Maar als aandeel van je doelbedrag verschilt het enorm:

Dit is het centrale inzicht van dit artikel. De Nederlandse omstandigheden bevoordelen Lean FIRE veel sterker dan Fat FIRE. Wie sober wil leven, krijgt de helft cadeau. Wie ruim wil leven, moet het grotendeels zelf doen.

De drempel bij €30.000

Er zit een knik in de tabel die het bekijken waard is. Bij uitgaven van €30.000 of lager is de kolom "fase 2" nul.

De reden: AOW en pensioen leveren samen €30.000 per jaar. Zijn je uitgaven daaronder, dan is er na je 67e geen gat meer. Je hebt vanaf dat moment genoeg, punt.

Wat er dan overblijft is alleen de brug. Je hebt vermogen nodig om de jaren tot je AOW-datum te overbruggen, en daarna hoeft je portefeuille niets meer te doen.

Dat maakt Lean FIRE in Nederland tot een fundamenteel ander probleem dan in de VS. Daar moet een lean-lezer nog steeds een eeuwigdurende voorziening opbouwen. Hier is het een overbrugging met een einddatum: een eindige, overzichtelijke som.

Let wel: die €30.000 is het voorbeeldbedrag uit dit artikel. Jouw drempel hangt af van je eigen AOW-bedrag en pensioenopbouw, en die verschillen fors per persoon. Kijk ze na bij de SVB en op mijnpensioenoverzicht.nl.

Wat het in jaren betekent

Doelbedragen zeggen minder dan tijdlijnen. Iemand met €200.000 vermogen die €20.000 per jaar opzij zet:

Van €25.000 naar €40.000 uitgaven is drie keer zo lang wachten. Van €40.000 naar €80.000 nog eens ruim twee keer.

En deze tabel vleit Fat FIRE nog, want ze houdt de inleg gelijk op €20.000. In werkelijkheid geldt: wie €80.000 per jaar uitgeeft en €20.000 spaart, verdient €100.000 en heeft een spaarquote van 20%. Wie €25.000 uitgeeft en €20.000 spaart, heeft een spaarquote van 44%. Dat verschil in spaarquote is de belangrijkste factor in je tijdlijn, en hij werkt in dezelfde richting.

De risico's van Lean FIRE

Je marge is weg. Bij €25.000 uitgaven zit er weinig ruimte om in een slecht jaar te bezuinigen. Precies die flexibiliteit is bij de meeste plannen de belangrijkste veiligheidsklep.

Je uitgaven kloppen waarschijnlijk niet. Lean-berekeningen leunen op een maandbudget waar de tandarts, de kapotte wasmachine en de bruiloft van je zus niet in staan. Reken met wat je werkelijk uitgaf over twaalf maanden, inclusief alles wat onregelmatig is.

Sober leven op je vijftigste is iets anders dan op je tachtigste. Zelf klussen, langer reizen om goedkoper te reizen, geen hulp inhuren, dat werkt zolang het lichaam meewerkt. Zorgkosten en hulp bij het huishouden zijn precies de posten die stijgen wanneer je opties krimpen.

Het is een keuze die je vastzet. Terugkeren naar de arbeidsmarkt na tien jaar weg is lastiger dan het lijkt, zeker in een vak dat doorgeschoven is.

De risico's van Fat FIRE

Je doel beweegt mee. Bij een hoog inkomen groeit de levensstijl vaak mee met de carrière. Elke stijging van je uitgaven verhoogt je doelbedrag met vijfentwintig keer dat bedrag: een salarisverhoging die volledig in je uitgaven landt, brengt je doel verder weg in plaats van dichterbij.

De tijdlijn kan te lang worden om FIRE te heten. Vierendertig jaar sparen om op je vijftigste te stoppen werkt alleen als je op je zestiende begon. Bij €80.000 uitgaven is de vraag niet of het kan, maar of het nog vervroegd stoppen is.

Je bent afhankelijker van rendement. Een groter doelbedrag betekent dat een groter deel van het eindresultaat uit groei komt in plaats van uit inleg. Dat maakt je gevoeliger voor tegenvallende jaren.

Waar zit jij op het spectrum?

De nuttigste vraag is niet welk label bij je past, maar welk bedrag.

Reken je huidige jaaruitgaven uit: de werkelijke, over twaalf maanden. Dat is je startpunt. Splits dat vervolgens in drie delen: wat je niet kunt of wilt veranderen, wat weg zou vallen als je stopt met werken, en wat een keuze is.

Dat middelste deel is groter dan mensen denken. Woon-werkverkeer, kleding voor kantoor, kant-en-klaarmaaltijden op drukke dagen, de tweede auto. Bij veel mensen scheelt stoppen met werken al enkele duizenden euro's per jaar zonder dat er iets aan de levensstijl verandert.

Pas het derde deel is de echte lean-of-fat-keuze. En omdat elke duizend euro daar vijfentwintigduizend euro doelbedrag waard is, verdient het meer aandacht dan de vraag welk label erop komt te staan.

Hoe Gylder hierbij past

Beide varianten hangen op hetzelfde cijfer: wat geef je werkelijk uit. Niet wat je denkt uit te geven, en niet je maandbudget.

Gylder categoriseert je transacties automatisch, met een model dat volledig op eigen servers draait, zodat je transactiegegevens er niet af gaan, en toont je uitgaven per categorie met vergelijking tussen maanden. Overboekingen tussen je eigen rekeningen en aan- en verkopen van beleggingen worden eruit gehouden, zodat het cijfer klopt.

Daarnaast houdt het je totale vermogen dagelijks bij over al je rekeningen, en kun je het uitgerekende doelbedrag met een streefdatum instellen. Bij lean-uitgaven zie je dan meteen iets dat vaak verrast: hoe dichtbij de streep al is.

Wat dit niet vertelt

De grens tussen lean en fat is willekeurig. €30.000 in Amsterdam is iets anders dan €30.000 in Zeeland. Er is geen bedrag dat het label bepaalt.

Uitgaven zijn niet vlak over een leven. De berekening houdt ze constant. In werkelijkheid dalen ze bij de meesten na hun zeventigste en stijgen de zorgkosten. Dat maakt de berekening aan de voorzichtige kant.

Het model kent geen gezinssituatie. Kinderen, een partner die wel of niet meedoet, een erfenis. Dat verschuift alles.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen Lean FIRE en Fat FIRE? Alleen je uitgavenniveau. Lean is grofweg €20.000 tot €30.000 per jaar, Fat €60.000 en hoger. De berekening is identiek.

Waarom is Lean FIRE in Nederland zoveel makkelijker? Omdat AOW en pensioen vaste bedragen zijn. Bij lage uitgaven dekken ze ongeveer de helft van wat je anders nodig had; bij hoge uitgaven nog maar 15%.

Klopt het dat ik na mijn AOW-datum niets meer nodig heb? Als je uitgaven lager liggen dan AOW plus pensioen samen, ja. Dan hoef je alleen de jaren tot je AOW-datum te overbruggen. Controleer je eigen bedragen wel, want ze verschillen sterk per persoon.

Is Lean FIRE riskanter? Op één punt wel: je hebt minder ruimte om in een slecht jaar te bezuinigen. Die flexibiliteit is bij de meeste plannen de belangrijkste buffer.

Kan ik van lean naar fat? In principe wel, maar elke €1.000 extra jaaruitgaven vraagt €25.000 extra vermogen. Van €25.000 naar €40.000 gaan betekent €310.828 bijsparen.