Box 3 gaat uit van wat je bezit en schuldig bent op één dag, de peildatum 1 januari. Een rechtmatige verandering die je vóór 1 januari 2027 doorvoert, telt daardoor voor heel 2027. Met de tarieven van 2026 kost elke € 1.000 spaargeld boven het heffingsvrij vermogen van € 59.357 ongeveer € 4,61 per jaar, en elke € 1.000 aan beleggingen ongeveer € 21,60.
De peildatum krijgt dit jaar extra aandacht, omdat het kabinet het heffingsvrij vermogen voor 2027 wil verlagen naar € 30.846 per persoon. Dat is een voorstel en nog geen wet (stand 14 oktober 2026). Hieronder lees je welke stappen rond de jaarwisseling mogen, wat ze in euro's opleveren en wat de antimisbruikregels terugdraaien.
Waarom is 1 januari de peildatum voor box 3?
De Belastingdienst belast box 3 over de waarde van je bezittingen en schulden aan het begin van het kalenderjaar, zodat je belasting over 2027 volgt uit je situatie op 1 januari 2027. Voor 2026 rekent de Belastingdienst met een fictief rendement van 1,28% op banktegoeden (nog voorlopig), 6,00% op beleggingen en 2,70% op schulden, en belast het resultaat tegen 36%. Schulden tellen pas mee boven een drempel van € 3.800 per persoon.
Wat er op 1 januari 2027 geldt, staat nog niet vast. Het wetsvoorstel Belastingplan 2027 gaat uit van een heffingsvrij vermogen van € 60.098, volgens de fiscale sleuteltabel 2027. In een Kamerbrief van 29 september 2026 stelde het kabinet echter € 30.846 voor, met een fictief rendement op overige bezittingen dat 1,5 procentpunt hoger ligt. Het parlement moet dat vóór 31 december aannemen. Een alleenstaande met € 60.000 spaargeld betaalt dan over 2027 ongeveer € 134 in plaats van ongeveer € 3 over 2026, als het spaarpercentage op 1,28% blijft. In ons artikel over de box 3-voorstellen van september 2026 lees je de plannen.
Wat kun je vóór 1 januari 2027 nog rechtmatig doen?
Wat werkt, verandert blijvend wat je bezit, doordat je geld aflost, weggeeft of uitgeeft in plaats van het een paar weken te parkeren. De tabel zet de belangrijkste mogelijkheden naast elkaar voor een alleenstaande met spaargeld boven het heffingsvrij vermogen, met de cijfers van 2026.
| Stap vóór 1 januari | Voorbeeld | Besparing box 3 per jaar (cijfers 2026) | Kanttekening |
|---|---|---|---|
| Extra aflossen op je hypotheek | € 20.000 uit spaargeld | ongeveer € 92 | Het geld zit vast in je huis en je verliest een deel van je renteaftrek |
| Autolening aflossen | Lening € 10.000, spaargeld € 100.000 | ongeveer € 6 | Een schuld boven € 3.800 verlaagde je box 3-grondslag al |
| Schenken aan je kind | € 6.908 uit spaargeld | ongeveer € 32 | Het geld ben je definitief kwijt |
| Groen beleggen | € 26.715 in 2026, € 200 in 2027 | ongeveer € 150 in 2026, ongeveer € 3 in 2027 | De vrijstelling verdwijnt in 2027 vrijwel helemaal |
| Beleggingen verkopen, in januari terugkopen | € 200.000 | ongeveer € 3.398 op het spel | Teruggedraaid door de antimisbruikregel |
Extra aflossen op je hypotheek
Een extra aflossing haalt geld uit box 3, omdat de hypotheek op je eigen woning (eigenwoningschuld) een schuld in box 1 is. Los je € 20.000 af uit € 100.000 spaargeld, dan daalt je box 3-belasting met de tarieven van 2026 van ongeveer € 187 naar ongeveer € 95. Die besparing van € 92 blijft gelijk onder het voorgestelde heffingsvrij vermogen voor 2027, zolang je spaargeld daarboven blijft. In box 1 bespaar je bij 4% rente € 800 per jaar, maar je verliest in 2026 tot 37,56% hypotheekrenteaftrek, zodat er ongeveer € 500 overblijft. Volgens Rabobank mag je per jaar meestal 10% of 20% van het oorspronkelijke hypotheekbedrag boetevrij aflossen, en afgelost geld krijg je moeilijk terug, zoals ons artikel over extra aflossen op je hypotheek uitlegt.
Consumptief krediet aflossen
Een autolening aflossen uit spaargeld levert minder box 3-voordeel op dan je denkt, omdat die schuld je grondslag al verlaagde. Heb je € 100.000 spaargeld en een autolening van € 10.000, dan scheelt aflossen vóór 1 januari maar ongeveer € 6. Het deel boven de drempel van € 3.800 werd namelijk al tegen 2,70% afgetrokken. Schulden onder de drempel tellen helemaal niet mee, dus een lening van € 3.000 aflossen levert ongeveer € 14 op. De echte winst zit in de rente die je niet meer betaalt.
Geld schenken
Een schenking die je vóór 1 januari doet, telt niet meer mee in je box 3-grondslag. Ouders mogen hun kind in 2026 € 6.908 belastingvrij schenken en iedereen anders € 2.769, volgens de Belastingdienst. Een kind van 18 tot 40 jaar kan eenmalig een verhoogde vrijstelling van € 33.129 krijgen, maar de aparte vrijstelling voor de eigen woning, de jubelton, bestaat sinds 1 januari 2024 niet meer. Schenk je € 6.908 uit spaargeld, dan bespaar je ongeveer € 32 per jaar, of ongeveer € 149 als het geld uit beleggingen komt, dus belasting alleen is zelden een goede reden.
Groen beleggen
Groen beleggen was jarenlang de bekende eindejaarstip, maar voor 1 januari 2027 helpt het nauwelijks nog. In 2026 zijn erkende groene fondsen vrijgesteld tot € 26.715 per persoon, met een heffingskorting van 0,1%, wat ongeveer € 150 oplevert als het geld uit spaargeld komt. Door het Belastingplan 2026, dat de Eerste Kamer op 16 december 2025 aannam, daalt de vrijstelling in 2027 naar € 200 per persoon en vervalt ze in 2028, volgens de factsheet van de Rijksoverheid. Groene fondsen die je in december 2026 koopt, schelen je over 2027 dus ongeveer € 3, inclusief de heffingskorting.
Geplande aankopen en belastingaanslagen
Spullen voor eigen gebruik, zoals je auto, vallen buiten box 3, dus een aankoop die je toch al van plan was naar voren halen scheelt ongeveer € 4,61 per € 1.000 spaargeld. Een belastingaanslag vóór 1 januari betalen werkt op dezelfde manier, omdat Nederlandse inkomstenbelastingschulden normaal gesproken niet als box 3-schuld meetellen, volgens de Belastingdienst. Uitzonderingen zijn onder meer nog te betalen erfbelasting en een voorlopige aanslag die je vóór 1 oktober aanvroeg maar te laat kreeg.
Wat niet werkt: rond 1 januari beleggingen naar spaargeld schuiven
Beleggingen in december verkopen en in januari terugkopen verlaagt je box 3-belasting niet. Artikel 5.24 van de Wet inkomstenbelasting 2001 negeert zulke transacties sinds 1 januari 2023. De bedragen verklaren die regel, want € 200.000 dat als spaargeld in plaats van als beleggingen telt, zou met de tarieven van 2026 ongeveer € 3.398 schelen. De regel gaat over geld dat in de drie maanden vóór 1 januari van beleggingen naar spaargeld gaat en binnen drie maanden daarna terug, volgens de Belastingdienst. Een lening die je vóór 1 januari afsluit en binnen drie maanden aflost, wordt op dezelfde manier gecorrigeerd.
Tenzij er zakelijke redenen achter de transacties zaten, zoals een verwachte koersdaling, geef je je spaargeld op min het verschoven bedrag en je beleggingen plus dat bedrag, zoals de Belastingdienst uitlegt. Crypto telt in box 3 als overige bezitting, dus bitcoin vóór 1 januari verkopen en in januari terugkopen valt onder dezelfde regel. Was je werkelijke rendement lager dan het fictieve rendement, dan is de tegenbewijsregeling de rechtmatige route, zoals ons artikel over box 3 over spaargeld uitlegt.
Helpt het om geld naar het buitenland of je bv te verplaatsen?
Spaargeld naar een buitenlandse bank overmaken helpt niet, omdat box 3 je bezittingen in Nederland en daarbuiten meetelt zolang je hier woont, volgens de Belastingdienst. Geld in je eigen bv parkeren wordt ook afgevangen. Bezittingen die naar box 1 of box 2 gaan en binnen drie maanden rond 1 januari terugkomen, tellen gewoon mee in box 3. Tot zes maanden geldt hetzelfde, tenzij je zakelijke redenen aannemelijk maakt, volgens de pagina van de Belastingdienst over vermogen verplaatsen vanuit box 3. Geld dat langer in de bv blijft, valt onder de vennootschapsbelasting en box 2, zoals ons artikel over lenen van je bv in 2027 uitlegt.
Hoe Gylder hierbij past
Gylder (gylder.nl) is een vermogensdashboard, geen budget-app. Het legt elke dag een momentopname van je gekoppelde rekeningen vast, zodat je je saldi, beleggingen en crypto op 1 januari op één plek ziet. Bankrekeningen koppel je via PSD2, terwijl je DEGIRO toevoegt via een CSV-export, dus zorg dat die export 1 januari omvat. Gylder berekent je box 3-belasting niet.
Wat dit niet vertelt
De voorbeelden rekenen met de percentages van 2026 voor een alleenstaande, omdat die voor 2027 nog niet vastliggen en het voorstel nog geen wet is (stand 14 oktober 2026). Partners delen een gezamenlijk heffingsvrij vermogen, en de tegenbewijsregeling kan je belasting verder verlagen. Controleer de stand opnieuw na het advies van de Raad van State eind oktober en na de stemmingen in december, en vraag een belastingadviseur om raad voordat je grote bedragen verschuift. Dit artikel is algemene informatie, geen financieel advies.
Veelgestelde vragen
Wat is de peildatum voor box 3? De peildatum voor box 3 is 1 januari van het belastingjaar. Je box 3-belasting over het hele jaar is gebaseerd op de waarde van je bezittingen en schulden op die dag.
Verlaag ik mijn box 3-belasting door vóór 1 januari aandelen te verkopen? Niet als je ze binnen drie maanden terugkoopt, want artikel 5.24 van de Wet inkomstenbelasting 2001 negeert de transacties dan, tenzij je zakelijke redenen aannemelijk maakt.
Is het heffingsvrij vermogen van € 30.846 voor 2027 al wet? Nee. Het is een kabinetsvoorstel van 29 september 2026 dat beide Kamers nog vóór 31 december 2026 moeten aannemen, terwijl het wetsvoorstel Belastingplan 2027 zelf voor 2027 uitgaat van € 60.098.
Levert groen beleggen in 2027 nog box 3-voordeel op? Nauwelijks. De vrijstelling daalt van € 26.715 per persoon in 2026 naar € 200 in 2027 en vervalt in 2028 helemaal.