Volgens de ontwerp-novelle voor de vermogenswinstbelasting in box 3 vanaf 2028 krijgen alle stukken van hetzelfde aandeel of dezelfde ETF één gemiddelde aankoopprijs, net als in box 2. Je kiest dus niet tussen FIFO en LIFO. Stand 24 oktober 2026 is je belaste winst bij verkoop de verkoopprijs min die gemiddelde prijs maal het aantal verkochte stukken.
Die regel raakt je direct, omdat het bijhouden ervan grotendeels bij jou komt te liggen. Minister van Financiën Eelco Heinen zei tegen RTL Z dat de bewijslast bij de belastingplichtige ligt. Volgens de Kamerbrief van 29 september 2026 kunnen banken bovendien in ieder geval het eerste jaar geen gegevens aanleveren voor de vooraf ingevulde aangifte. Je leest hier hoe het gemiddelde ontstaat, wat aankopen en gedeeltelijke verkopen ermee doen, hoe kosten en maandelijkse ETF-aankopen meetellen en waarom het getal van je broker kan afwijken.
Hoe werkt de gemiddelde aankoopprijs in box 3?
De gemiddelde aankoopprijs is het totaal dat je voor alle stukken van één effect hebt betaald, gedeeld door het aantal stukken dat je bezit. Bij een vermogenswinstbelasting speelt die pas een rol op het moment dat je verkoopt. Volgens de ontwerp-novelle die op 2 oktober 2026 naar de Raad van State ging, zoals beschreven door Financieel Onafhankelijk Blog en Dagelijkse Standaard, krijgt elk stuk van hetzelfde aandeel of fonds die ene gemiddelde prijs. Dat sluit aan bij de methode voor een aanmerkelijk belang in box 2, en volgens Dagelijkse Standaard gaf de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) de voorkeur aan deze aanpak boven FIFO of LIFO.
Het gevolg is dat je niet zelf bepaalt welke stukken je verkoopt. Bij FIFO (first in, first out) gaan je oudste stukken als eerste weg, terwijl dat bij LIFO (last in, first out) de nieuwste zijn. Beide keuzes kunnen winst tussen jaren verschuiven, maar met één gemiddelde vervalt die keuze helemaal. De Raad van State brengt naar verwachting rond 28 oktober 2026 advies uit, en het kabinet wil de novelle uiterlijk 2 november naar de Tweede Kamer sturen. Beide Kamers moeten daarna vóór eind 2026 instemmen voor een start in 2028, en in ons overzicht van de box 3-voorstellen van september 2026 lees je hoe het volledige box 3-resultaat wordt belast.
Wat gebeurt er met het gemiddelde als je bijkoopt of een deel verkoopt?
Elke nieuwe aankoop levert een nieuw gemiddelde op, omdat het betaalde bedrag bij het totaal komt en de nieuwe stukken bij het aantal. Een gedeeltelijke verkoop werkt anders. Volgens de bronnen over de ontwerp-novelle blijft het gemiddelde van de stukken die je houdt na verkoop precies gelijk.
De memorie van toelichting bij de ontwerp-novelle bevat een rekenvoorbeeld, zoals weergegeven door Dagelijkse Standaard. Henk heeft op 1 januari 2028 één aandeel van € 1.000 en koopt er in 2028 twee bij voor € 1.600 per stuk. Hij heeft dan € 4.200 betaald voor drie aandelen, wat neerkomt op een gemiddelde aankoopprijs van € 1.400. In 2029 verkoopt hij één aandeel voor € 1.700, een winst van € 300, en met € 40 ontvangen dividend in dat jaar is zijn box 3-resultaat over 2029 € 340.
Na de verkoop houdt Henk twee aandelen over, en hun gemiddelde blijft € 1.400 tot hij opnieuw bijkoopt. Zijn startbedrag van € 1.000 is niet wat hij ooit betaalde, want volgens de ontwerp-novelle starten beleggingen die je op 1 januari 2028 al hebt op hun waarde in het economische verkeer op die datum. Waardestijging van vóór 2028 blijft daardoor buiten de heffing, en in een apart artikel lees je hoe die overgang precies werkt.
Horen transactiekosten bij de aankoopprijs?
Ja, de kosten die je maakt om een belegging te kopen verhogen de verkrijgingsprijs. De memorie van toelichting bij het oorspronkelijke wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3 (36 748) zegt dit voor de vermogenswinstbelasting. Brokerkosten verhogen dus je gemiddelde en verlagen je latere belaste winst. Laat je ze weg, dan lijkt je winst groter dan hij is, dus leg bij elke aankoop ook de kosten vast en niet alleen de koers.
Hoe bouw je het gemiddelde op bij maandelijks beleggen in een ETF?
Bij periodiek beleggen is elke aankoop een nieuwe stap in het lopende gemiddelde, zodat een maandelijkse inleg twaalf herberekeningen per jaar betekent. Om het overzichtelijk te houden, volgt de tabel vier aankopen per kwartaal in één ETF in 2028, elk met € 2 transactiekosten. Bij een maandelijkse inleg reken je precies hetzelfde, alleen met meer regels.
| Aankoop | Stukken | Koers per stuk | Betaald incl. € 2 kosten | Stukken in bezit | Totaal betaald | Gemiddelde aankoopprijs |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Februari 2028 | 10 | € 80 | € 802 | 10 | € 802 | € 80,20 |
| Mei 2028 | 8 | € 95 | € 762 | 18 | € 1.564 | € 86,89 |
| Augustus 2028 | 12 | € 70 | € 842 | 30 | € 2.406 | € 80,20 |
| November 2028 | 10 | € 85 | € 852 | 40 | € 3.258 | € 81,45 |
Stel dat je in januari 2029 vijftien stukken verkoopt voor € 100 per stuk, samen € 1.500. Bij een gemiddelde van € 81,45 is de verkrijgingsprijs van die stukken € 1.221,75, dus je winst is € 278,25. De 25 stukken die je houdt hebben samen een verkrijgingsprijs van € 2.036,25, nog steeds een gemiddelde van € 81,45. Met FIFO had je eerst de februaristukken en een deel van de meistukken verkocht, met een winst van € 221,75, dus de rekenmethode is allesbehalve een detail. In ons artikel over beleggingsrendement berekenen lees je hoe fiscale winst verschilt van je werkelijke rendement.
Waarom de gemiddelde koers bij je broker kan afwijken
De gemiddelde aankoopkoers (GAK) of break-evenprijs die je broker toont, is niet per se het getal dat de belastingregels zouden gebruiken. Een broker kan transactiekosten weglaten of het gemiddelde na een verkoop opnieuw berekenen. Ook kan hij uitgaan van je oorspronkelijke aankoopprijs in plaats van de waarde op 1 januari 2028. In het voorbeeld hierboven geeft het weglaten van de € 2 kosten een gemiddelde van € 81,25 in plaats van € 81,45, een verschil dat groeit met het aantal en de omvang van je aankopen. Controleer daarom hoe jouw broker rekent voordat je erop vertrouwt, en houd zelf het aantal stukken, de koersen en de kosten bij.
Hoe Gylder hierbij past
Gylder (gylder.nl) is een vermogensdashboard en geen budget-app, en het berekent geen box 3-belasting en ook niet de fiscale gemiddelde verkrijgingsprijs. Per positie zie je wel wat je hebt betaald, wat het nu waard is en je ongerealiseerde winst in euro's en als percentage. Daarnaast bewaart Gylder de transacties achter elke positie en een dagelijkse momentopname die een volledige tijdlijn opbouwt, dus ook een waarde rond 1 januari 2028. DEGIRO-gegevens komen binnen via de CSV-export van je account, terwijl Bitvavo en Coinbase gekoppeld worden met read-only API-sleutels. Ontkoppel je een account, dan verdwijnt ook de historie, dus bewaar met de export in één klik zelf een kopie.
Wat dit niet vertelt
De regels in dit artikel komen uit een ontwerp-novelle die de Raad van State nog beoordeelt, en details kunnen veranderen voordat het parlement stemt. De secundaire bronnen laten ook randgevallen open, zoals een aandelensplitsing, een fusie of dezelfde ETF bij twee brokers. Dit artikel is algemene informatie, geen financieel advies. Bij een grote portefeuille of een bijzondere situatie kan een belastingadviseur de cijfers voor je eigen aangifte nalopen.
Veelgestelde vragen
Kan ik in box 3 vanaf 2028 kiezen voor FIFO of LIFO? Nee, volgens de ontwerp-novelle krijgen alle stukken van hetzelfde effect één gemiddelde aankoopprijs. Je kiest dus niet welke stukken je verkoopt, net als nu al in box 2.
Welke aankoopprijs geldt voor aandelen die ik op 1 januari 2028 al heb? Volgens de ontwerp-novelle wordt de waarde in het economische verkeer op 1 januari 2028 de verkrijgingsprijs van financiële instrumenten die je dan al bezit. Winst van vóór die datum blijft buiten de nieuwe heffing.
Moet ik elke aan- en verkoop zelf bijhouden? In de praktijk lijkt het daarop, want volgens de Kamerbrief van 29 september 2026 kunnen banken in ieder geval het eerste jaar geen gegevens aanleveren voor de vooraf ingevulde aangifte. Dat gaat over de aangifte over 2028 die je in het voorjaar van 2029 doet, dus bewaar per transactie het aantal stukken, de koers, de kosten en de datum.
Verandert dividend mijn gemiddelde aankoopprijs? Volgens de samenvatting van EY van de ontwerp-novelle wordt ontvangen dividend elk jaar belast als regulier voordeel en verandert het gemiddelde van je stukken niet. Koop je met dat dividend nieuwe stukken, dan levert die aankoop net als elke andere een nieuw gemiddelde op.
Welk belastingtarief geldt voor de winst? Het wetsvoorstel Wet werkelijk rendement box 3 rekent met een vlak tarief van 36%, en het kabinet stelt vanaf 2028 een heffingsvrij resultaat van € 1.000 voor. Beide cijfers zijn stand 24 oktober 2026 nog een voorstel, en de minister heeft gezegd opnieuw naar de grens voor kleine spaarders te willen kijken.