Volgens het meest recente Budgetonderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), over 2020, gaf een gemiddeld Nederlands huishouden € 2.934 per maand uit, ofwel € 35.211 per jaar. Gecorrigeerd voor prijsstijgingen is dat in 2026 ruim € 3.790 per maand. Een alleenstaande gaf in 2020 ongeveer € 1.970 uit en een paar met kinderen onder de 18 ongeveer € 3.970.
Die gemiddelden zijn een ijkpunt voor de kosten van levensonderhoud en geen norm, omdat wonen, vervoer en kinderen het totaal met honderden euro's per maand verschuiven. Hieronder lees je de cijfers per type huishouden, het verschil met de Nibud-budgetten en hoe je met je eigen uitgaven berekent wat je nodig hebt om te stoppen met werken.
Hoeveel geeft een huishouden per maand uit?
Een gemiddeld huishouden in Nederland gaf in 2020 € 2.934 per maand uit, blijkt uit het Budgetonderzoek van het CBS. Wonen, water en energie vormden met 32,9% de grootste post, ongeveer € 965 per maand, gevolgd door voeding en alcoholvrije dranken met 12,7% (€ 372) en vervoer met 11,2% (€ 330). Recreatie en cultuur waren goed voor 8,6% en restaurants en hotels voor 4,7%, zodat deze vijf posten samen zeventig procent van het totaal uitmaakten.
Nieuwere cijfers in deze detaillering zijn er niet, want het CBS hield het onderzoek in 2015 en 2020 en verwacht het volgende in 2026, met resultaten eind 2027. Huishoudens noteren vier weken lang elke uitgave van € 20 of meer in een online huishoudboekje. Het onderzoek van 2020 viel in het eerste coronajaar, toen huishoudens na correctie voor prijzen 28% minder in de horeca uitgaven dan in 2015. Ze gaven toen ook maar 75% van hun besteedbaar inkomen uit, tegen 88% in 2015.
| Type huishouden (CBS) | Uitgaven per maand, 2020 | Waarvan wonen, water en energie | Indicatief, prijzen 2026 |
|---|---|---|---|
| Alle huishoudens | € 2.930 | € 960 | € 3.790 |
| Alleenstaande | € 1.970 | € 800 | € 2.540 |
| Paar zonder kinderen, onder AOW-leeftijd | € 3.360 | € 1.050 | € 4.340 |
| Paar zonder kinderen, vanaf AOW-leeftijd | € 2.990 | € 1.070 | € 3.870 |
| Paar, alle kinderen onder 18 | € 3.970 | € 1.100 | € 5.130 |
| Eenoudergezin, alle kinderen onder 18 | € 2.710 | € 900 | € 3.500 |
| Eigen woning | € 3.570 | € 1.110 | € 4.610 |
| Huurwoning | € 2.100 | € 780 | € 2.720 |
Bron: CBS StatLine 83676NED en 83678NED (Budgetonderzoek 2020), bedragen afgerond op € 10. De kolom 2026 is een schatting van Gylder op basis van de CBS-CPI en de CPB-raming, geen CBS-cijfer.
De laatste kolom vermenigvuldigt elk bedrag uit 2020 met de stijging van de consumentenprijsindex (CPI) van het CBS, van 107,51 in 2020 naar 134,56 in 2025, oftewel 25,2%. Daar komt de inflatie van 3,3% bij die het Centraal Planbureau (CPB) in september 2026 voor 2026 raamde. Zo ga je ervan uit dat elk huishouden nog hetzelfde pakket koopt als in 2020, waardoor vakanties en uit eten waarschijnlijk te laag uitvallen.
Gemiddelde uitgaven of referentiebudget: CBS tegenover Nibud
Het CBS meet wat huishoudens werkelijk uitgeven, terwijl het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) berekent wat een huishouden nodig heeft. In een gemiddelde zit zowel het huishouden dat drie keer per jaar naar het buitenland vliegt als het huishouden dat nooit reist, dus het zegt niet of die uitgaven verstandig zijn. De minimumvoorbeeldbegrotingen van het Nibud gaan juist uit van normen. Voeding volgt een eetpatroon van het Voedingscentrum, kleding voor volwassenen is berekend als een pakket dat vijf jaar meegaat en de meeste meubels worden een maandelijkse reservering over tien jaar.
Sinds 2024 vormen die begrotingen de basis van de armoedegrens die het CBS, het Nibud en het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) hanteren. In 2024 lag die grens op € 1.600 per maand voor een alleenwonende, inclusief een normhuur van € 610 en € 145 voor energie. Voor een paar met twee kinderen onder de 13 was dat € 2.625. In geen van beide bedragen zitten de basispremie van de zorgverzekering en het verplicht eigen risico. De afstand tot het CBS-gemiddelde voor een alleenstaande, in 2020 ongeveer € 1.970 per maand, geeft een ruwe indruk van hoeveel van de gangbare uitgaven keuze is en geen noodzaak.
Wat maakt het grootste verschil: wonen, vervoer en kinderen
Huren of kopen is de grootste scheidslijn in de CBS-cijfers, want huishoudens met een eigen woning gaven in 2020 ongeveer € 3.570 per maand uit en huurders € 2.100. Beide groepen verschillen ook in inkomen en omvang, dus niet het hele verschil komt door het wonen. Voor huiseigenaren telt het CBS een toegerekende huur in plaats van hypotheeklasten, en daarom lijkt een afbetaalde woning in deze statistiek niet goedkoper. Op je eigen rekening werkt het andersom, want na de laatste aflossing vervallen rente en aflossing, terwijl energie, verzekeringen en onderhoud doorlopen.
Vervoer loopt relatief nog verder uiteen. Een paar met kinderen onder de 18 gaf er in 2020 ongeveer € 500 per maand aan uit, tegen € 175 voor een alleenstaande. Daardoor is een tweede auto of een lange woon-werkreis een van de weinige grote posten waarover je echt zelf beslist.
Kinderen tellen bij paren het zwaarst. Een paar met alleen kinderen onder de 18 gaf ongeveer € 3.970 per maand uit, zo'n € 610 meer dan een paar zonder kinderen onder de AOW-leeftijd. Voeding (€ 540 tegen € 400) en vervoer (€ 500 tegen € 425) behoorden tot de grotere verschillen, en het meeste daarvan valt weg als de kinderen het huis uit gaan.
Hoe maak je van je eigen uitgaven een FIRE-getal?
Je eigen jaaruitgaven, niet een landelijk gemiddelde, vormen de basis van elke berekening van hoeveel je nodig hebt om te stoppen met werken. In onze uitleg over je FIRE-getal berekenen bestaat het doelbedrag uit de jaren tot je AOW ingaat en het gat dat daarna overblijft. Bij een reëel rendement van 4% kost elke € 1.000 extra jaaruitgaven € 25.000 extra vermogen, dus rekenen met een gemiddelde kan de uitkomst met honderdduizenden euro's verschuiven.
Begin bij twaalf maanden werkelijke uitgaven en tel onregelmatige kosten, zoals een nieuwe auto of keuken, erbij als jaarlijkse reservering. Pas daarna aan wat verandert als je stopt, zoals woon-werkverkeer dat wegvalt of een hypotheek die is afgelost. Onze tabel met hoeveel geld je nodig hebt om te stoppen met werken is opgebouwd rond je maandelijkse uitgaven, en het artikel over vervroegd pensioen op 60 jaar behandelt de overbruggingsjaren tot je AOW.
Een rekenvoorbeeld
Stel dat jij en je partner 52 zijn, de kinderen het huis uit zijn en je rekeningen € 3.900 per maand aan uitgaven laten zien, waarvan € 900 hypotheekrente en aflossing. Is de hypotheek op je zestigste afgelost, dan geef je € 3.000 per maand uit, ofwel € 36.000 per jaar. Met samen € 30.000 per jaar aan AOW en pensioen vanaf 67 en een reëel rendement van 4% heb je op je zestigste ongeveer € 330.000 nodig. Blijven je uitgaven op € 3.900, dan wordt dat ongeveer € 600.000. Met het geïndexeerde CBS-gemiddelde van € 4.340 voor een paar zonder kinderen kom je zelfs € 402.000 hoger uit dan je eigen cijfers rechtvaardigen.
Hoe Gylder hierbij past
Gylder (gylder.nl) is een vermogensdashboard en geen budget-app, maar laat wel zien waar je geld naartoe gaat. Elke transactie van een gekoppelde rekening wordt automatisch gecategoriseerd door een model op Gylders eigen infrastructuur. Overboekingen tussen je eigen rekeningen en beleggingstransacties tellen niet mee in je uitgaven, en per categorie zie je een trend over meerdere weken en je uitgaventempo. Zo komt je jaarbedrag uit je echte rekeningen en staat het naast het vermogen waaruit je het moet betalen, zonder budgetten of uitgavenlimieten.
Wat dit niet vertelt
De CBS-cijfers zijn gemiddelden over 2020, een jaar dat door de lockdowns afwijkt, en de kolom 2026 is een schatting op basis van prijzen die geen rekening houdt met verschuivingen in wat huishoudens kopen. Gemiddelden verbergen ook grote verschillen naar inkomen, want de 10% huishoudens met het laagste inkomen gaf in 2020 ongeveer € 1.610 per maand uit en de 10% met het hoogste € 5.170. Het rekenvoorbeeld rust op aangenomen pensioeninkomsten en rendementen, dus controleer eerst je eigen AOW en pensioen. Dit artikel is algemene informatie, geen financieel advies.
Veelgestelde vragen
Hoeveel geeft een alleenstaande per maand uit in Nederland? Een eenpersoonshuishouden gaf volgens het CBS in 2020 ongeveer € 1.970 per maand uit, waarvan ongeveer € 800 aan wonen, water en energie. Gecorrigeerd voor inflatie is dat ruim € 2.540 per maand in prijzen van 2026, een schatting en geen gemeten cijfer.
Wat heeft een alleenstaande minimaal per maand nodig? De armoedegrens die het CBS, het Nibud en het SCP hanteren lag in 2024 op € 1.600 per maand voor een alleenwonende. Daarin zitten een normhuur van € 610 en € 145 voor energie, maar niet de basispremie van de zorgverzekering of het verplicht eigen risico.
Geven huishoudens minder uit na de AOW-leeftijd? In de CBS-cijfers over 2020 gaf een paar zonder kinderen vanaf de AOW-leeftijd ongeveer € 2.990 per maand uit, tegen € 3.360 voor een vergelijkbaar paar daaronder. Huishoudens met een hoofdkostwinner van 65 tot 75 jaar gaven ongeveer € 2.660 per maand uit, tegen € 3.110 bij 55 tot 65 jaar.
Hoeveel geeft een huishouden per maand uit aan boodschappen? Een gemiddeld huishouden gaf in 2020 ongeveer € 372 per maand uit aan voeding en alcoholvrije dranken, 12,7% van de uitgaven, plus € 138 aan restaurants en hotels. Een paar met kinderen onder de 18 gaf ongeveer € 540 per maand uit aan voeding.