Rentenieren: wat het precies betekent, en wat het in Nederland kost

Rentenieren betekent leven van het rendement op je vermogen, zonder dat vermogen zelf aan te spreken. Het woord zegt het letterlijk: je leeft van de rente.

Dat is strenger dan wat de FIRE-beweging voorstelt, waar je kapitaal in dertig jaar mag opraken. En strenger betekent duurder: bij €40.000 aan jaaruitgaven scheelt het ruim drie ton.

Maar er is een tweede verschil dat de andere kant op werkt. In Nederland hoef je niet je volledige uitgaven uit rendement te halen, want AOW en pensioen nemen een deel over. Daardoor ligt het bedrag lager dan elke standaardberekening aangeeft.

Wat betekent rentenieren precies?

Bij rentenieren blijft je vermogen in stand. Je onttrekt alleen wat het opbrengt boven op de inflatie, en het bedrag waar je van leeft blijft in koopkracht gelijk.

Dat betekent in principe dat het eeuwig kan doorgaan, en dat je aan het eind van je leven ongeveer evenveel hebt als aan het begin.

De formule is eenvoudig:

Benodigd vermogen = jaaruitgaven / reëel rendement

Bij €40.000 uitgaven en 4% reëel rendement: €1.000.000.

Let op het woord reëel. Dat is je rendement na inflatie. Reken je met nominaal rendement, dan teer je stiekem in op je koopkracht en houdt het niet eeuwig stand.

Het verschil met FIRE

De FIRE-beweging hanteert de 4%-regel, en die is soepeler dan hij lijkt. Hij is gebaseerd op een horizon van dertig jaar waarin je kapitaal mág opraken.

Doorgerekend bij €40.000 aan jaaruitgaven en 4% reëel rendement:

Rentenieren kost dus €308.319 meer dan hetzelfde inkomen met een horizon van dertig jaar.

Dat is de prijs van zekerheid en van nalaten. Je koopt er twee dingen mee: het risico dat je ouder wordt dan gepland verdwijnt, en er blijft iets over.

Meer over waar die percentages vandaan komen staat in het artikel over de 4%-regel.

Hoeveel heb je nodig?

De uitkomst hangt volledig af van het reële rendement waarmee je rekent:

Tussen 2% en 5% zit een factor 2,5. Dat is de grootste onzekerheid in de hele berekening, en het is een getal dat je zelf invult.

Voor een gespreide aandelenportefeuille rekenen de meeste langetermijnberekeningen met 4 tot 5% reëel. Voor rentenieren, waar je onttrekt in plaats van opbouwt, is voorzichtiger rekenen verstandiger.

Waarom het in Nederland veel minder is

Nu het punt dat de bovenstaande tabel niet laat zien, en dat het bedrag fors verlaagt.

De tabel gaat ervan uit dat je vermogen je volledige uitgaven moet dragen, voor altijd. In Nederland is dat niet zo. Vanaf je AOW-leeftijd komen er AOW en aanvullend pensioen binnen, en die verlagen wat er uit je vermogen moet komen.

Bij €40.000 uitgaven, AOW van €18.000 en pensioen van €12.000:

Wie op zijn vijfenzestigste wil rentenieren met €40.000 aan uitgaven, heeft ruim drie ton nodig in plaats van een miljoen.

Let op de rechterkolom: het bedrag dat AOW en pensioen je besparen hangt af van je stopleeftijd, niet van je uitgaven. Dat komt doordat het vaste bedragen zijn die niet meebewegen met je levensstijl. Dat mechanisme staat uitgewerkt in het artikel over Lean en Fat FIRE.

Kan het met vijf ton?

De vraag die het vaakst wordt gesteld, en het antwoord verrast.

Puur als eeuwigdurend kapitaal levert €500.000 bij 4% onttrekking €20.000 per jaar op, oftewel €1.667 per maand. Dat is krap.

Maar met AOW en pensioen erbij ziet het er anders uit:

Met vijf ton en stoppen op je vijfenzestigste kun je bijna €48.000 per jaar uitgeven, meer dan het dubbele van wat de eeuwigdurende som suggereert.

Dat verschil komt volledig doordat je in de Nederlandse berekening maar een beperkt aantal jaren volledig zelf hoeft te dragen.

Waarom het niet lukt met spaargeld

Rentenieren van rente klinkt alsof een spaarrekening volstaat. Dat werkt niet, en de cijfers laten precies zien waarom.

Wat telt is je rendement na inflatie:

Bij een negatief reëel rendement kun je per definitie niet rentenieren, want er is geen opbrengst om van te leven. Je spreekt dan je kapitaal aan zonder het te merken.

En zelfs bij een positief reëel rendement van een half procent heb je meer dan acht miljoen nodig om €40.000 per jaar te onttrekken. Rentenieren vraagt dus om beleggen, en beleggen vraagt om het accepteren van schommelingen.

Het woord suggereert meer zekerheid dan het geeft

Rentenieren klinkt als een toestand van rust: je kapitaal staat, je leeft van de opbrengst, klaar. In de praktijk is het minder vast dan het woord doet vermoeden.

Rendement komt niet gelijkmatig. Een gemiddelde van 4% reëel over dertig jaar kan bestaan uit jaren van plus twintig en min vijftien procent. In een slecht jaar is er niet genoeg opbrengst om van te leven, en dan spreek je toch je kapitaal aan.

De volgorde maakt uit. Een forse daling vlak nadat je begint met onttrekken doet aanzienlijk meer schade dan dezelfde daling twintig jaar later. Dat staat uitgewerkt in het artikel over de 4%-regel.

Je uitgaven staan niet vast. Zorgkosten, een verhuizing, een kind dat gaat studeren. Het model rekent met een constant bedrag; je leven doet dat niet.

Wat dat praktisch betekent: houd de eerste jaren een deel liquide, zodat je in een slecht jaar niets hoeft te verkopen. En houd ruimte om tijdelijk minder uit te geven. Dat tweede is de goedkoopste verzekering die er is.

Hoe Gylder hierbij past

Rentenieren draait om twee cijfers die allebei blijven bewegen: wat is je vermogen, en wat geef je uit.

Gylder telt je vermogen dagelijks bij elkaar over al je rekeningen: bank, broker, crypto, edelmetaal en je woning met de hypotheek eronder. Je uitgaven worden automatisch gecategoriseerd, met een model dat volledig op eigen servers draait, zodat je jaarcijfer op meting rust in plaats van op een schatting.

Zodra je begint te onttrekken wordt bovendien je geldgewogen rendement het enige cijfer dat nog iets zegt. Een tijdgewogen rendement negeert je opnames, en dat is precies wat je niet wilt weten als je van je vermogen leeft. Waarom dat verschil uitmaakt staat in het artikel over rendement berekenen.

Met de brugcalculator reken je uit welk bedrag voor jouw situatie geldt, met je AOW-datum en pensioen erin, en sla je dat op als vermogensdoel.

Wat dit niet vertelt

Het reële rendement is een aanname. Tussen 2% en 5% zit een factor 2,5 in het benodigde bedrag. Reken je situatie met beide uitersten door.

Over vermogen boven een vrijstelling betaal je jaarlijks belasting. Dat drukt je netto rendement en hoort in je reële percentage verwerkt te zijn.

Het model rekent met vlakke uitgaven. In werkelijkheid dalen die bij de meesten na hun zeventigste, terwijl zorgkosten stijgen.

Dit is geen advies. Rentenieren betekent dat je je inkomen volledig afhankelijk maakt van je vermogen. Laat een plan van die omvang doorrekenen.

Veelgestelde vragen

Wat betekent rentenieren? Leven van het rendement op je vermogen zonder dat vermogen aan te spreken. Je kapitaal blijft in koopkracht gelijk.

Hoeveel geld heb je nodig om te rentenieren? Je jaaruitgaven gedeeld door je reële rendement. Bij €40.000 uitgaven en 4% reëel is dat een miljoen, maar in Nederland ligt het lager omdat AOW en pensioen een deel overnemen. Bij stoppen op je vijfenzestigste gaat het om ongeveer €307.000.

Wat is het verschil tussen rentenieren en FIRE? Bij rentenieren blijft je kapitaal intact. De FIRE-vuistregel gaat uit van een horizon van dertig jaar waarin je kapitaal mag opraken, wat een lager bedrag vraagt.

Kan ik rentenieren van een spaarrekening? Nee. Bij een spaarrente onder de inflatie is je reële rendement negatief en krimpt je kapitaal. Zelfs bij een half procent reëel zou je ruim acht miljoen nodig hebben voor €40.000 per jaar.

Kan ik rentenieren met €500.000? Als eeuwigdurend kapitaal levert dat €20.000 per jaar op. Met AOW en pensioen erbij draagt hetzelfde bedrag bij stoppen op je vijfenzestigste bijna €48.000 aan uitgaven.